Sau cuộc đảo chính quân sự tại Myanmar vào ngày 1/2/2021, ngành giáo dục nước này đã trở thành một trong những lĩnh vực chịu tác động nặng nề nhất của cuộc xung đột kéo dài. Không chỉ trường học bị phá hủy, hàng nghìn giáo viên còn đối mặt với nguy cơ bị bắt giữ, tra tấn, kết án hoặc thiệt mạng vì những lựa chọn và lập trường của mình.
Một trong những trường hợp gây chú ý là Thae Su Naing, cựu Chủ tịch Hội Sinh viên Đại học Meiktila và là giáo viên tham gia Phong trào Bất tuân Dân sự (Civil Disobedience Movement – CDM). Cô bị bắt vào cuối năm 2021, bị cáo buộc có liên hệ với lực lượng kháng chiến và sau đó bị tuyên phạt 7 năm tù theo Luật Chống khủng bố của Myanmar. Gia đình cho biết cô từng bị đánh gãy chân trong quá trình bắt giữ và không được điều trị y tế đầy đủ trong thời gian bị giam giữ. Tuy nhiên, hiện không có bằng chứng đáng tin cậy xác nhận cô đã bị hành quyết hoặc bị sát hại trong tù.
Thae Su Naing chỉ là một trong rất nhiều giáo viên bị cuốn vào vòng xoáy bạo lực. Theo các tổ chức theo dõi nhân quyền, nhiều giáo viên đã thiệt mạng trong các cuộc không kích, bị tra tấn đến chết sau khi bị bắt hoặc bị sát hại trong những vụ tấn công nhằm vào dân thường. Báo cáo của Human Rights Myanmar cho biết đến cuối năm 2024 đã ghi nhận ít nhất 37 giáo viên bị sát hại, trong đó có nhiều người tử vong khi đang bị quân đội giam giữ.
Bên cạnh đó, nhiều trường học cũng trở thành mục tiêu của các cuộc không kích. Tháng 5/2025, một cuộc tấn công nhằm vào một ngôi trường tại vùng Sagaing đã khiến ít nhất 20 học sinh và 2 giáo viên thiệt mạng, làm dấy lên làn sóng chỉ trích từ cộng đồng quốc tế về việc các cơ sở giáo dục và dân thường tiếp tục bị ảnh hưởng bởi chiến sự.
Theo Hiệp hội Hỗ trợ Tù nhân Chính trị Myanmar (AAPP), kể từ sau cuộc đảo chính năm 2021, hàng chục nghìn người đã bị bắt giữ vì các hoạt động bị cho là chống chính quyền quân sự, trong khi hàng nghìn người đã thiệt mạng. Riêng lĩnh vực giáo dục ghi nhận số lượng lớn giáo viên và học sinh là nạn nhân của bạo lực, phản ánh mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng nhân đạo đang diễn ra.
Trong bối cảnh xung đột vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt, nhiều giáo viên Myanmar tiếp tục phải lựa chọn giữa việc rời bỏ bục giảng, tham gia phong trào bất tuân dân sự hoặc đối mặt với nguy cơ bị bắt giữ và bạo lực. Những người từng được xem là biểu tượng của tri thức và giáo dục nay cũng trở thành một trong những nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi cuộc khủng hoảng kéo dài tại quốc gia Đông Nam Á này.
